Sa meighina populare in Sardigna
Traditziones, connoschimentos e pràticas de cura
Sa meighina populare sarda faghet parte de unu patrimòniu de connoschimentos e pràticas tramandadas dae una generatzione a s’àtera. In su sistema traditzionale, sa cura de sa maladia deviat tènnere contu de tres partes fundamentales: s’interpretatzione de sos sìntomos e sa diàgnosi, sa chirca de sa cura e s’impreu de diferentes sustàntzias, matas, sugellos e pràticas, chi formaiant una genia de “potecaria” comunitària.
Custa manera de cumprèndere e gestire sa maladia est abarrada ativa in sas comunidades sardas finas a su sèculu coladu, arrivende in carchi cuntestu finas a is annos pretzedentes sa Segunda Gherra Mundiale. In cussos tempos, sa meighina populare teniat unu ruolu importante, fintzas pro more ca sa meighina ufitziale non fiat galu capassa de arrivare cun sa matessi intensidade in totu is comunidades, prus che totu in su mundu de sa massaria e de su pastoriu.
A limitare sa difusione de sa meighina moderna contribuiant diferentes fatores. Ddoe fiant, intre àteros, dificuldades econòmicas, diferèntzias culturales e sa distàntzia geogràfica dae is printzipales servìtzios sanitàrios. Custu cuadru at cumintzadu a mudare in manera profunda a pustis de sa Segunda Gherra Mundiale, cun is trasformatziones econòmicas e sotziales manna chi ant interessadu totu s’Europa. Sa sotziedade agropastorale at lassadu su campu a unu modellu prus industriale e urbanizadu, e fintzas su modu de afrontare sa maladia at tentu una trasformatzione importante.
Mancari gasu, sa prevalèntzia de sa meighina ufitziale no at significadu sa morte de sas pràticas traditzionales. Galu oe, su sistema de cura presente in Sardigna est caraterizadu dae sa coesistèntzia de diferentes formas de connoschimentu e de interventu.
Si podent distinghere, in manera generale, tres setores. Su primu est su setore cunventzionale, costituidu dae sa meighina professionalizada, cun professionistas formados intro de percursos istitutzionalizados e cun s’amparu de sas istitutziones pùblicas. Su segundu est su setore populare, chi cumprendet sa meighina traditzionale, sas pràticas empìricas, is creìngios e sos ritos de caràtere màgicu-terapèuticu, tramandados a foras de is percursos de formatzione ufitziales. Su de tres est su setore non cunventzionales e non traditzionale, in ue intrant pràticas e connoschimentos comente yoga, riflessologia, shiatsu, agopuntura, musicoterapia, danzaterapia e àteras disciplinas.
Custu pluralismu de is sistemas de cura no est unu fenòmenu sardu ebbia: si podet agatare, cun caraterìsticas diferentes, in medas sotziedades otzidentales. In Sardigna, però, sa persistèntzia de sa meighina traditzionale at mantènnidu dimensiones particulares e, in carchi casu, ancora significativas.
Is chircas fatas in is diferentes territòrios de s’Ìsula ant mustradu chi is sanadores traditzionales sighint a èssere consultados e chi, acanta a is pràticas empìricas, sopravivent ritos acapiados a credèntzias e interpretatziones màgicas de sa maladia. In unas patologias particulares, custas pràticas sunt galu consideradas dae carchi persone comente una forma de cura, in unu sistema in ue s’esperièntzia, sa traditzione e sa dimensione simbòlica s’amescurant.
Tra is pràticas prus difùndidas ddoe sunt is ritos contra s’ogrumalu, e sas curas traditzionales pro is tràumas de s’aparatu osteoarticulare. Fintzas àteros distùrbios e maladias, comente abrugiaduras, dolore de ischina, porros, murrùidas, fogu de Sant’Antoni e diferentes maladias de sa pedde, traditzionalmente si sanans cun rimèdios e pràticas de sa meighina populare.
Sa persitèntzia de custas pràticas no est petzi nu fenòmenu sanitàriu, ma rapresentat fintzas un’elementu de memòria culturale. Is connoschimentos ligados a matas, impriastos, ritos e formas de diagnòstica costituint una parte de sa cultura immateriale de is comunidades sardas e testimòngiant comente, in su passadu, sa persone e sa comunidade afrontaiant sa maladia cun is mezos chi teniant a disponimentu.
Oe, custa eredidade culturale podet èssere istudiada e documentada comente testimonia de s’istòria sotziale e antropològica de sa Sardigna, mantenende distinta sa diferèntzia intre su valore culturale de is pràticas traditzionales e sa meighina iscientìfica moderna, chi abarrat su riferimentu pro sa preventzione, sa diàgnosi e su tratamentu de is maladias.
Ultima modifica